KIÊN QUYẾT LẤP ĐẦY “KHOẢNG TRỐNG” VĂN HÓA TRÊN KHÔNG GIAN SỐ

Thách thức từ làn sóng văn hóa ngoại nhập và yêu cầu bảo vệ chủ quyền văn hóa số

Sự bùng nổ của Internet và các nền tảng xuyên biên giới đang tạo ra một thực tế đáng lo ngại. Đúng như đánh giá của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam: “Một bộ phận người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang am hiểu, ghi nhớ và yêu thích văn hóa nước ngoài hơn chính các giá trị truyền thống của dân tộc”. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian số. Thách thức lớn này không xuất phát từ sự thờ ơ của giới trẻ, mà do chúng ta đang để lại một “khoảng trống” quá lớn trên môi trường mạng.

Kho tàng di sản, lịch sử và nghệ thuật của Việt Nam chưa được số hóa mạnh mẽ và đồng bộ. Các sản phẩm văn hóa thuần Việt vẫn thiếu vắng những hình thức thể hiện hấp dẫn, hiện đại để cạnh tranh sòng phẳng với các làn sóng phim ảnh, âm nhạc và trò chơi điện tử ngoại nhập. Nếu không nhanh chóng thay đổi để chiếm lĩnh trận địa tư tưởng, chúng ta sẽ đứng trước nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc ngay trên không gian mạng vào tay các sản phẩm giải trí nước ngoài.

Chuyển đổi tư duy: Từ “quản lý” sang “kiến tạo” phát triển

Để giải quyết tận gốc vấn đề và thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tư duy quản lý văn hóa cần có một bước ngoặt căn bản. Chúng ta không thể giữ tư duy lối mòn “không quản được thì cấm”, cũng không thể chỉ dừng lại ở các phương thức bảo tồn truyền thống.

Cơ quan quản lý và các lực lượng làm văn hóa phải chuyển hẳn sang tư duy “kiến tạo” phát triển. Văn hóa phải được nhìn nhận là một ngành công nghiệp mũi nhọn, là nguồn lực nội sinh trực tiếp cấu thành sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Cần chủ động tạo ra cơ chế mở, khơi thông các nguồn lực xã hội, đặc biệt là nguồn lực công nghệ, để dòng chảy văn hóa chính thống của dân tộc tràn ngập và định hình xu hướng trên các nền tảng số.

Giải pháp đột phá: Số hóa di sản và bứt phá công nghiệp văn hóa

Hành động cấp bách: Đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện các di sản văn hóa, lịch sử và nghệ thuật đương đại. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống tài nguyên văn hóa số quốc gia, tạo điều kiện cho các nhà sáng tạo nội dung dễ dàng tiếp cận, khai thác và tái cấu trúc thành các sản phẩm hiện đại.

Hình thức thể hiện: Đưa văn hóa truyền thống vào các phương thức giáo dục và giải trí thế hệ mới. Chủ động ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và trí tuệ nhân tạo (AI) để kể các giá trị lịch sử, di sản văn hóa Việt Nam một cách sinh động, đa chiều và cuốn hút hơn.

Chiến lược phát triển: Tập trung đầu tư trọng điểm và đồng bộ cho các ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm, có tiềm năng và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam (như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi trực tuyến, du lịch văn hóa). Khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ, tập đoàn truyền thông hợp tác sâu rộng với các nghệ nhân, chuyên gia lịch sử để sản xuất phim ảnh, âm nhạc và các trò chơi điện tử mang đậm bản sắc, tinh thần Việt.

Mục tiêu cốt lõi: Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu đưa các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp tối thiểu 7% vào GDP của cả nước đến năm 2030, khẳng định vững chắc vị thế và thương hiệu quốc gia trên thị trường quốc tế.

Quyết tâm chấn hưng văn hóa, lấp đầy khoảng trống thông tin và bảo vệ chủ quyền văn hóa số không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa mà là trách nhiệm chính trị, nghĩa vụ chung của toàn Đảng, toàn dân và toàn xã hội nhằm giữ vững bản sắc dân tộc độc lập, tự chủ trong kỷ nguyên số. 

Quang Đại