LUẬT BÁO CHÍ NĂM 2025 Những nội dung trọng tâm và điểm đổi mới cần quan tâm

1. Khẳng định rõ vị trí, vai trò của báo chí cách mạng Việt Nam

Luật Báo chí số 126/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Luật thay thế Luật Báo chí năm 2016, được xây dựng theo hướng tinh gọn, rõ hơn về nguyên tắc quản lý và cập nhật các vấn đề mới phát sinh trong hoạt động báo chí, nhất là trong môi trường số và quá trình chuyển đổi số. 

Một điểm mới đáng chú ý là Luật bổ sung quy định khẳng định: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là báo chí cách mạng”. Quy định này góp phần làm rõ vị trí, tính chất và vai trò của báo chí trong đời sống chính trị, xã hội; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.

Luật tiếp tục xác định báo chí là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các cơ quan, tổ chức; là diễn đàn của nhân dân. Hoạt động báo chí phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, đồng thời bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân.

2. Bổ sung, cụ thể hóa quyền của công dân trong hoạt động báo chí

Luật năm 2025 tiếp tục bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân và cụ thể hóa hơn cơ chế thực hiện các quyền này.

Đáng chú ý, Luật bổ sung quyền yêu cầu cải chính trên báo chí của công dân. Đây là quy định có ý nghĩa trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức khi thông tin được đăng, phát trên báo chí không chính xác hoặc gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Cùng với việc bảo đảm quyền, Luật cũng đặt ra trách nhiệm đối với người thực hiện quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí; không được lợi dụng các quyền này để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

3. Tăng cường quy định đối với hoạt động báo chí trên không gian mạng

Một yêu cầu quan trọng hiện nay là hoạt động báo chí ngày càng gắn với Internet, mạng xã hội và các nền tảng số. Luật Báo chí năm 2025 đã cập nhật các quy định nhằm điều chỉnh hoạt động báo chí trên không gian mạng, phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và phương thức tiếp nhận thông tin mới.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý đối với báo chí trên không gian mạng góp phần xác định rõ hơn trách nhiệm của cơ quan báo chí, người làm báo trong việc cung cấp thông tin chính xác, có kiểm chứng; đồng thời góp phần hạn chế việc lợi dụng môi trường mạng để đăng tải, lan truyền thông tin vi phạm pháp luật.

4. Hoàn thiện quy định về tổ chức và mô hình hoạt động báo chí

Luật năm 2025 tiếp tục hoàn thiện các quy định về cơ quan báo chí, tổ chức và hoạt động của cơ quan báo chí; đồng thời có những quy định mới phù hợp với xu hướng phát triển của truyền thông hiện đại.

Nội dung về tổ hợp báo chí truyền thông được quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức hoạt động báo chí theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp với xu thế hội tụ giữa báo in, phát thanh, truyền hình và báo điện tử.

Luật cũng chú trọng nâng cao trách nhiệm của cơ quan báo chí, người đứng đầu cơ quan báo chí và người tham gia hoạt động báo chí; gắn quyền hạn với trách nhiệm, bảo đảm hoạt động báo chí đúng tôn chỉ, mục đích và quy định pháp luật.

5. Quy định cụ thể hơn về những hành vi bị cấm trong hoạt động báo chí

Luật Báo chí năm 2025 tiếp tục quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động báo chí, đồng thời rà soát, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tiễn. Điều 8 của Luật quy định cụ thể 14 hành vi bị cấm trong hoạt động báo chí.

Đây là nội dung cần được cán bộ, đảng viên, người làm báo và nhân dân quan tâm, nhất là trong bối cảnh thông tin trên Internet và mạng xã hội được lan truyền với tốc độ rất nhanh. Việc chia sẻ, đăng tải thông tin trên mạng xã hội cũng cần có trách nhiệm, kiểm chứng nguồn tin, không tiếp tay cho thông tin sai sự thật, thông tin xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc các nội dung thuộc diện pháp luật cấm.

6. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền

Một định hướng đáng chú ý trong Luật Báo chí năm 2025 là tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, giảm các quy định mang tính thủ tục không cần thiết, đẩy mạnh cải cách hành chính và phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về báo chí.

Luật Báo chí năm 2025 gồm 4 chương, 51 điều, giảm 2 chương và 10 điều so với Luật năm 2016. Việc giảm số lượng điều, chương nhằm tập trung quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, tạo hành lang pháp lý phù hợp hơn với yêu cầu quản lý và phát triển báo chí trong tình hình mới.

7. Một số quy định cần lưu ý về thời điểm áp dụng

Luật Báo chí năm 2025 có hiệu lực chung từ ngày 01/7/2026. Một số quy định được áp dụng theo thời điểm riêng; trong đó, quy định tại khoản 4 Điều 16 và khoản 4 Điều 28 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026; quy định về điều kiện xét cấp thẻ nhà báo lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp tại điểm c khoản 2 Điều 28 có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.

8. Chủ động nâng cao nhận thức và trách nhiệm khi tiếp nhận, cung cấp và chia sẻ thông tin

Việc Luật Báo chí năm 2025 có hiệu lực đặt ra yêu cầu mỗi cơ quan, tổ chức, cán bộ, đảng viên và người dân cần chủ động tìm hiểu, thực hiện đúng các quy định của pháp luật về báo chí.

Đối với cơ quan, tổ chức, cần chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho cơ quan báo chí theo quy định; đồng thời phối hợp, tạo điều kiện để hoạt động báo chí được thực hiện đúng pháp luật.

Đối với người làm báo, cần đề cao trách nhiệm nghề nghiệp, tính chính xác, khách quan, nhân văn của thông tin; tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và quy định của cơ quan báo chí.

Đối với mỗi người dân, đặc biệt là người thường xuyên sử dụng mạng xã hội, cần hình thành thói quen “kiểm chứng trước khi tin, kiểm chứng trước khi chia sẻ”, không đăng tải hoặc lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin sai sự thật hoặc nội dung xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Luật Báo chí năm 2025 là cơ sở pháp lý quan trọng để tiếp tục xây dựng nền báo chí Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, hoạt động đúng pháp luật và đáp ứng yêu cầu thông tin trong thời kỳ chuyển đổi số. Việc nghiên cứu, quán triệt và thực hiện nghiêm Luật không chỉ là trách nhiệm của cơ quan báo chí, người làm báo mà còn là trách nhiệm chung của cơ quan, tổ chức, cán bộ, đảng viên và toàn thể nhân dân, qua đó góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, chính xác, có trách nhiệm và phục vụ tốt hơn quyền được thông tin của xã hội./. 

X.T.