Bản quyền âm nhạc tại không gian thương mại: Nghĩa vụ pháp lý bắt buộc từ ngày 01/7/2026

Từ ngày 01/7/2026, các quy định mới về quản lý và thực thi quyền sở hữu trí tuệ chính thức có hiệu lực trên phạm vi toàn quốc, đặt ra yêu cầu bắt buộc về việc chi trả phí tác quyền âm nhạc tại tất cả các cơ sở kinh doanh thương mại. Bước đi này không chỉ tháo gỡ những mập mờ trong việc sử dụng sản phẩm sáng tạo bấy lâu nay mà còn xây dựng một môi trường kinh doanh văn minh, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho giới nghệ sĩ cũng như các nhà sản xuất bản ghi. 

 

Bản chất của quy định mới đã phân định rất rạch ròi ranh giới giữa phạm vi sử dụng cá nhân và không gian thương mại nhằm xóa bỏ thói quen xài “chùa” bản quyền. Lâu nay, phần lớn chủ cơ sở kinh doanh vẫn giữ thói quen mở nhạc trực tiếp từ các tài khoản cá nhân có trả phí như Spotify Premium, YouTube Premium hay Apple Music và cho rằng hành vi này là hoàn toàn hợp pháp. Tuy nhiên, các nền tảng này chỉ cấp quyền phục vụ cho nhu cầu giải trí riêng tư trong phạm vi gia đình và hoàn toàn phi thương mại. Khi âm nhạc được phát tại quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, phòng gym hay các trung tâm thương mại thì đã trở thành một dịch vụ bổ trợ thu hút khách hàng, trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra giá trị kinh tế cho cơ sở. Chính vì vậy, việc sử dụng tài khoản cá nhân để phát nhạc công cộng tại địa điểm kinh doanh mà không thỏa thuận, nộp phí tác quyền cho các tổ chức quản lý tập thể được cấp phép (như Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam(VCPMC), Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam(RIAV), Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA)) là hành vi vi phạm pháp luật. Quy định mới buộc các cơ sở kinh doanh phải chủ động thực hiện nghĩa vụ chi trả sòng phẳng cho những người sáng tạo.

Việc thực thi nghiêm túc quy định này từ ngày 01/7/2026 sẽ mang lại những giá trị thiết thực và lâu dài cho toàn xã hội. Đối với người nghệ sĩ, chính sách giúp đảm bảo nguồn thu nhập chính đáng từ chất xám và sức lao động nghệ thuật không bị thất thoát, tạo bệ phóng và động lực lớn để giới làm nghề yên tâm tái đầu tư vào các sản phẩm chất lượng cao phục vụ công chúng. Đối với các chủ doanh nghiệp, việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tác quyền không chỉ giúp chuẩn hóa thương hiệu, hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý hay tranh chấp không đáng có, mà còn khẳng định uy tín kinh doanh chuyên nghiệp và văn minh trong mắt khách hàng.

Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ âm nhạc giờ đây không còn dừng lại ở lời kêu gọi, mà đã là trách nhiệm pháp lý bắt buộc đối với mỗi tổ chức và cá nhân. Chủ các cơ sở kinh doanh cần chủ động tìm hiểu các biểu mức, liên hệ với các tổ chức quản lý quyền tập thể hợp pháp để thực hiện ký kết hợp đồng và hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo đúng quy mô, loại hình kinh doanh của mình. Đồng thời, cộng đồng hưởng thụ cũng cần nâng cao nhận thức, ưu tiên ủng hộ các cơ sở kinh doanh tôn trọng bản quyền và nói không với các hành vi phát tán, sử dụng nhạc lậu trên không gian mạng. Hãy cùng nhau xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật, để mỗi giai điệu vang lên tại các không gian kinh doanh đều là một giai điệu tử tế, góp phần đưa ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển bền vững.

Quang Đại