CẢNH GIÁC VỚI HÀNH VI CHẾ TẠO, MUA BÁN, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN TRÁI PHÉP VŨ KHÍ QUÂN DỤNG

Vũ khí quân dụng là loại vũ khí đặc biệt nguy hiểm, được Nhà nước quản lý chặt chẽ. Mọi hành vi chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép vũ khí quân dụng không chỉ tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh, trật tự, đe dọa tính mạng, sức khỏe người dân mà còn có thể bị xử lý hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc. Vì vậy, mỗi người dân cần chủ động nhận diện, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tuyệt đối không chế tạo, mua bán, cất giữ hoặc vận chuyển trái phép các loại vũ khí.

Vũ khí quân dụng được pháp luật quy định như thế nào?

Ngày 29/6/2024, Quốc hội thông qua Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025. Luật được ban hành nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý về quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; đồng thời phục vụ hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến loại tài sản, phương tiện đặc biệt nguy hiểm này. Theo Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, vũ khí quân dụng bao gồm nhiều nhóm, trong đó đáng chú ý là súng cầm tay, súng vác vai, các loại vũ khí và đạn thuộc danh mục do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành; súng bắn đạn ghém, súng nén khí, súng nén hơi và đạn sử dụng cho các loại súng này thuộc danh mục do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành; cùng một số loại vũ khí, linh kiện cơ bản của súng và vũ khí khác có tính năng, tác dụng, khả năng gây sát thương tương tự theo quy định của pháp luật.

Để cụ thể hóa quy định của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 75/2024/TT-BCA, ngày 15/11/2024, trong đó ban hành các danh mục liên quan, đáng chú ý là Phụ lục I - Danh mục vũ khí quân dụng. Đây là căn cứ quan trọng để xác định, phân loại nhiều loại súng, đạn và các đối tượng liên quan trong thực tiễn quản lý, đấu tranh phòng, chống tội phạm. Đáng lưu ý, thực tế thời gian qua cho thấy một số đối tượng lợi dụng mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến để tìm kiếm, đặt mua súng, linh kiện, đạn; sau đó tự lắp ráp hoặc chế tạo thành súng có khả năng gây sát thương. 

Chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển vũ khí quân dụng: Không thể xem là “việc riêng”. Một nhận thức sai lầm khá phổ biến là cho rằng chỉ khi sử dụng súng, vũ khí để gây thương tích hoặc gây án mới bị xử lý. Đây là cách hiểu không đúng quy định pháp luật. Đối với vũ khí quân dụng, pháp luật không chỉ nghiêm cấm việc sử dụng trái phép mà còn kiểm soát chặt chẽ ngay từ các hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt. Điều đó có nghĩa, một người dù chưa sử dụng khẩu súng để gây án nhưng nếu tự chế tạo, mua bán, cất giấu hoặc vận chuyển trái phép một loại vũ khí được xác định là vũ khí quân dụng thì hành vi đã có thể bị xem xét xử lý hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Đặc biệt, việc “mua về để phòng thân”, “cất giữ hộ người khác”, “mua để săn bắn”, “chưa kịp sử dụng”, “chỉ mua bán qua mạng” hay “chỉ vận chuyển thuê” không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý. Việc xác định trách nhiệm cụ thể phải căn cứ vào loại vũ khí, hành vi, mục đích, lỗi, tình tiết vụ việc và các quy định pháp luật có liên quan.

Tự chế súng, lắp ráp linh kiện cũng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự: Một trong những nguy cơ đáng quan tâm hiện nay là việc một số đối tượng tìm kiếm video, hình ảnh, tài liệu trên Internet để học cách chế tạo, cải tạo, lắp ráp súng; sau đó đặt mua từng bộ phận, linh kiện rồi tự lắp thành vũ khí. Cần đặc biệt lưu ý: không phải cứ tự chế tạo, không có nguồn gốc từ cơ quan, đơn vị quân đội hoặc không mang nhãn hiệu của một loại súng thông thường thì được coi là “đồ tự chế” và không bị pháp luật quản lý. Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ còn quy định trong nhóm vũ khí quân dụng có những linh kiện cơ bản của súng, đồng thời bao quát cả vũ khí khác có tính năng, tác dụng, khả năng gây sát thương tương tự theo quy định. Vì vậy, việc tự mua linh kiện rồi lắp ráp, cải tạo nhằm tạo ra vũ khí có khả năng gây sát thương có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Thực tiễn xét xử cũng cho thấy các loại súng nén hơi, nén khí thuộc danh mục vũ khí quân dụng theo Thông tư số 75/2024/TT-BCA có thể là đối tượng của vụ án hình sự khi người dân tự ý mua, cất giữ hoặc sử dụng trái phép.

Mua bán qua mạng không làm thay đổi bản chất hành vi vi phạm: Trong bối cảnh thương mại điện tử và mạng xã hội phát triển, việc mua bán vũ khí có thể được thực hiện thông qua tài khoản cá nhân, hội nhóm kín hoặc các nền tảng nhắn tin. Một số người cho rằng giao dịch qua mạng, không gặp trực tiếp hoặc sử dụng tên tài khoản ảo thì khó bị phát hiện. Đây là nhận thức hết sức sai lầm. Cơ quan chức năng có thể xác minh, thu thập tài liệu liên quan đến tài khoản, số điện thoại, phương tiện thanh toán, quá trình giao nhận và các dữ liệu điện tử khác để làm rõ hành vi. Việc đối tượng sử dụng mạng xã hội hay phương thức giao dịch nào không làm mất đi tính chất trái pháp luật của hành vi mua bán vũ khí. Do đó, người dân tuyệt đối không đăng tải thông tin rao bán, không đặt mua, không môi giới, không vận chuyển thuê và không nhận cất giữ vũ khí quân dụng cho người khác.

Hành vi vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, theo Điều 304 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi năm 2017 và năm 2025), người nào chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự thì bị phạt từ 01 năm đến 07 năm. Tùy tính chất, mức độ, số lượng, loại vũ khí và các tình tiết của vụ án, người phạm tội có thể phải chịu các khung hình phạt nghiêm khắc hơn. Như vậy, đây không phải là hành vi vi phạm hành chính thông thường mà trong trường hợp đủ yếu tố cấu thành có thể trở thành tội phạm hình sự, với hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng. Người dân cần nhận thức rõ: một khẩu súng, một số viên đạn hay một bộ phận cấu thành vũ khí tưởng như “không đáng kể” vẫn có thể trở thành vật chứng của một vụ án hình sự nếu thuộc diện vũ khí quân dụng theo quy định pháp luật.

Chủ động giao nộp vũ khí, không để “từ vật cất giữ thành vật chứng”: Để phòng ngừa nguy cơ phát sinh tội phạm, mỗi người dân cần chủ động kiểm tra, nhận diện những loại súng, đạn, linh kiện vũ khí đang cất giữ tại gia đình hoặc nơi làm việc. Trường hợp đang quản lý, cất giữ các loại vũ khí nhưng không thuộc trường hợp được phép quản lý, sử dụng, người dân cần chủ động liên hệ cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn giao nộp, xử lý theo quy định; tuyệt đối không tự ý mang vũ khí ra đường, sử dụng thử, mua bán, trao đổi hoặc chuyển cho người khác. Đặc biệt, khi phát hiện người có hành vi chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển vũ khí trái phép, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an để có biện pháp kiểm tra, xử lý, góp phần ngăn chặn nguy cơ vũ khí rơi vào tay các đối tượng phạm tội.

Chung tay xây dựng môi trường sống an toàn, không có vũ khí trái phép: Quản lý chặt chẽ vũ khí quân dụng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân. Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; tuyệt đối không vì tò mò, lợi ích vật chất, nhu cầu “phòng thân”, săn bắn, giải trí hay nghe theo lời rủ rê mà mua bán, chế tạo, cất giữ hoặc vận chuyển vũ khí trái phép. Không chế tạo - không mua bán - không tàng trữ - không vận chuyển - không sử dụng trái phép vũ khí quân dụng là trách nhiệm của mỗi công dân nhằm bảo vệ tính mạng, sức khỏe của bản thân và cộng đồng, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, xây dựng xã hội an toàn, văn minh. Mọi hành vi vi phạm sẽ được cơ quan chức năng phát hiện, xác minh và xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật. 

NT