TỪ NGÀY 01/9/2026, CÓ 6 NHÓM THÔNG TIN CÔNG DÂN KHÔNG ĐƯỢC TIẾP CẬN

Theo Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 01/9/2026, về cơ bản thông tin được chia thành những trường hợp: Người dân được tiếp cận; không được tiếp cận; và một số thông tin chỉ được tiếp cận khi đáp ứng điều kiện nhất định.

Nói một cách dễ hiểu, những thông tin bình thường thuộc phạm vi người dân được quyền tiếp cận thì vẫn được tiếp cận theo quy định. Nhưng có những thông tin liên quan đến bí mật nhà nước, đời tư của người khác, bí mật kinh doanh hoặc an ninh, an toàn... thì đương nhiên không thể ai muốn hỏi cũng được cung cấp. 

Vậy 6 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận cụ thể là những gì?

1. Thông tin thuộc bí mật nhà nước

Nhóm đầu tiên là những thông tin đã được xác định thuộc bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật. Điều này khá dễ hiểu, những tài liệu đang thuộc bí mật nhà nước thì không thể công khai cho mọi người tùy ý xem. Tuy nhiên, khi thông tin đó đã được giải mật, công dân có thể được tiếp cận theo quy định của Luật.

2. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và dữ liệu cá nhân

Nói đơn giản, mỗi người đều có thông tin cá nhân riêng của mình. Không phải muốn biết thông tin riêng tư của của bất kỳ ai thì có thể đến cơ quan đang nắm giữ thông tin đó yêu cầu họ cung cấp. Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và dữ liệu cá nhân đều được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, có những trường hợp được tiếp cận khi đáp ứng điều kiện mà pháp luật quy định, chẳng hạn người có thông tin riêng tư hoặc bí mật cá nhân đồng ý. Riêng dữ liệu cá nhân phải thực hiện theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

3. Thông tin thuộc bí mật kinh doanh

Ví dụ một doanh nghiệp có bí quyết sản xuất, công thức, quy trình hoặc những thông tin được pháp luật xác định là bí mật kinh doanh, thì người ngoài không thể muốn xem là được xem. Nếu chủ sở hữu bí mật kinh doanh đồng ý thì việc tiếp cận có thể được thực hiện theo quy định.

4. Thông tin mà nếu cung cấp có thể gây nguy hại

Đây là nhóm khá rộng nhưng có thể hiểu: Có những thông tin bản thân nó rất nhạy cảm. Nếu cung cấp ra có thể gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước; ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng; hoặc gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp hay tài sản của cơ quan, tổ chức hoặc người khác. Những thông tin như vậy không thể cung cấp tùy tiện. Việc xác định cụ thể phải căn cứ vào quy định của pháp luật có liên quan. Nếu pháp luật chưa quy định thì người đứng đầu cơ quan, đơn vị sẽ xem xét, quyết định việc cung cấp thông tin dựa trên điều kiện thực tế theo quy định của Luật.

5. Thông tin thuộc bí mật công tác

Đây là những thông tin được cơ quan, đơn vị xác định thuộc bí mật công tác theo quy định của pháp luật. Nói dễ hiểu, cơ quan nào cũng có những công việc nội bộ cần giữ kín trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Nếu thông tin đã thuộc bí mật công tác theo quy định thì không phải người bên ngoài muốn yêu cầu cung cấp là được.

6. Thông tin về cuộc họp và tài liệu nội bộ

Nhóm cuối cùng là thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan, đơn vị và tài liệu do cơ quan, đơn vị soạn thảo phục vụ công việc nội bộ. Ví dụ một cơ quan đang họp bàn công việc nội bộ, không thể thấy đó là tài liệu của cơ quan nhà nước và cho rằng bất kỳ người dân nào cũng có quyền yêu cầu lấy ra xem.

Đó là 6 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận được quy định tại Điều 15 của Luật Tiếp cận thông tin

Nhưng chúng ta cũng cần chú ý một điều rất quan trọng: “không được tiếp cận” và “được tiếp cận có điều kiện” là hai vấn đề khác nhau.

Một số thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân có thể được tiếp cận nếu người đó đồng ý. Thông tin về bí mật gia đình có thể được tiếp cận khi các thành viên gia đình đồng ý theo quy định. Bí mật kinh doanh cũng có thể được tiếp cận nếu chủ sở hữu đồng ý. Còn việc tiếp cận dữ liệu cá nhân phải tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với tài liệu đang được lưu trữ tại lưu trữ lịch sử, việc tiếp cận có điều kiện sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về lưu trữ.

Luật cũng dự liệu trường hợp đặc biệt vì lợi ích công cộng hoặc sức khỏe cộng đồng. Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn, người đứng đầu cơ quan, đơn vị có thể quyết định cung cấp một số thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình hoặc bí mật kinh doanh khi đáp ứng điều kiện của luật có liên quan mà không cần sự đồng ý như trường hợp thông thường.

Tóm lại, thông tin bình thường mà pháp luật cho phép thì người dân được tiếp cận. Thông tin thuộc 6 nhóm pháp luật quy định không được tiếp cận thì không thể yêu cầu cung cấp như thông tin thông thường. Còn một số thông tin riêng tư, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh... nếu đáp ứng đúng điều kiện pháp luật quy định thì vẫn có trường hợp được tiếp cận.

Vì vậy, khi nghe câu “Từ ngày 01/9/2026 có 6 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận”, mọi người cũng đừng hiểu thành từ ngày đó người dân bị cấm hoặc bị hạn chế tiếp cận thông tin nói chung.

Điều luật chủ yếu xác định rõ thông tin nào người dân được tiếp cận, thông tin nào không được tiếp cận và trường hợp nào muốn tiếp cận phải đáp ứng điều kiện, nhằm vừa bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, vừa bảo vệ bí mật nhà nước, quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh và những lợi ích hợp pháp khác./. 

X.T