LUẬT VIÊN CHỨC NĂM 2025 – NHỮNG ĐIỂM MỚI CẦN QUAN TÂM

1. Một số nội dung cơ bản của Luật Viên chức năm 2025

Luật Viên chức số 129/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Viên chức số 58/2010/QH12 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2019. Việc ban hành Luật Viên chức năm 2025 là bước đổi mới quan trọng nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý đội ngũ viên chức, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công và xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại

Theo Luật mới, viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập và từ các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Vị trí việc làm tiếp tục được xác định là căn cứ quan trọng trong tuyển dụng và sử dụng viên chức.

Hoạt động nghề nghiệp của viên chức phải gắn với lĩnh vực hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập; tuân thủ Hiến pháp, pháp luật; thực hiện đúng quy trình chuyên môn, nghiệp vụ; tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử; chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền và Nhân dân. Viên chức phải phục vụ Nhân dân với thái độ tôn trọng, tận tụy, văn minh, lịch sự, không gây phiền hà, khó khăn và bảo đảm chất lượng, hiệu quả, tiến độ công việc được giao.

Luật năm 2025 quy định rõ hơn về vị trí việc làm. Vị trí việc làm được xác định trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức; tính chất, mức độ phức tạp và quy mô hoạt động của đơn vị; yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ; mức độ hiện đại hóa phương tiện, trang thiết bị, điều kiện làm việc và ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số. Vị trí việc làm gồm vị trí quản lý, vị trí chuyên môn, nghiệp vụ và vị trí hỗ trợ.

2. Những điểm mới nổi bật so với Luật Viên chức năm 2010

Thứ nhất, chuyển mạnh từ quản lý theo chức danh nghề nghiệp sang quản lý theo vị trí việc làm.

Đây là một trong những thay đổi quan trọng nhất. Luật Viên chức năm 2010 dành một chương quy định về chức danh nghề nghiệp, việc thay đổi chức danh nghề nghiệp, thi hoặc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp. Trong khi đó, Luật năm 2025 xác lập vị trí việc làm là căn cứ trung tâm để tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đánh giá và quản lý viên chức; chế định chức danh nghề nghiệp không còn được quy định trong Luật. Cách tiếp cận này hướng tới bố trí đúng người, đúng việc, gắn trách nhiệm của từng viên chức với nhiệm vụ cụ thể của vị trí đảm nhiệm.

Thứ hai, đổi mới việc tuyển dụng và sử dụng viên chức.

Luật năm 2025 tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc tuyển dụng theo nhu cầu thực tế của vị trí việc làm, tiêu chuẩn, điều kiện và yêu cầu của đơn vị. Việc thay đổi vị trí việc làm được thực hiện khi viên chức đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí mới và đơn vị có nhu cầu, đồng thời phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, đúng pháp luật.

Thứ ba, tăng tính linh hoạt trong quản lý đội ngũ viên chức.

Luật mới tạo cơ sở để đơn vị sự nghiệp công lập chủ động hơn trong việc bố trí, sử dụng nhân lực trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và yêu cầu thực tế. Điều này phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập và nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công.

Thứ tư, đề cao trách nhiệm, chất lượng và hiệu quả hoạt động nghề nghiệp.

Luật năm 2025 nhấn mạnh trách nhiệm của viên chức đối với công việc được giao, chất lượng và tiến độ thực hiện nhiệm vụ, đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử và trách nhiệm phục vụ Nhân dân. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm xây dựng đội ngũ viên chức có phẩm chất, năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm, lấy chất lượng phục vụ người dân làm một trong những tiêu chí quan trọng trong hoạt động nghề nghiệp.

Thứ năm, có quy định cụ thể hơn về xử lý vi phạm của viên chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu.

Luật mới quy định hành vi vi phạm xảy ra trong thời gian công tác nhưng được phát hiện sau khi viên chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu vẫn có thể bị xem xét, xử lý theo quy định. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm hình sự, hành chính hoặc kỷ luật; trong trường hợp cần thiết có thể bị xử lý bằng hình thức khiển trách, cảnh cáo hoặc xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm gắn với hệ quả pháp lý tương ứng.

3. Ý nghĩa của Luật Viên chức năm 2025

Việc Luật Viên chức năm 2025 có hiệu lực tạo ra khuôn khổ pháp lý mới trong quản lý đội ngũ viên chức, hướng tới xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động và hiệu quả. Việc lấy vị trí việc làm làm trung tâm góp phần khắc phục tình trạng bố trí nhân lực chưa sát với yêu cầu nhiệm vụ, đồng thời thúc đẩy mỗi viên chức chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ.

Đối với mỗi viên chức, việc nghiên cứu, nắm vững Luật Viên chức năm 2025 là yêu cầu cần thiết để thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình; chủ động thích ứng với những thay đổi trong tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đánh giá và quản lý. Mỗi viên chức cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần phục vụ Nhân dân, không ngừng học tập, cập nhật kiến thức, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công việc.

Đồng thời, các cơ quan, đơn vị cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật Viên chức năm 2025 đến đội ngũ cán bộ, viên chức; rà soát vị trí việc làm, tiêu chuẩn, điều kiện và nhiệm vụ của từng vị trí để tổ chức thực hiện thống nhất, công khai, minh bạch. Qua đó góp phần đưa các quy định mới của Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, xây dựng đội ngũ viên chức có năng lực, trách nhiệm, kỷ luật và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phục vụ người dân, doanh nghiệp trong tình hình mới.

Luật Viên chức năm 2025 không chỉ là sự thay đổi về quy định pháp luật mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, sử dụng và phát triển đội ngũ viên chức, lấy vị trí việc làm, năng lực, trách nhiệm và hiệu quả công việc làm trọng tâm. 

X.T.